Wij doen een poging om elk jaar een weekend op stap te gaan naar een mooie bierbestemming. In het verleden is dit meestal België geweest, maar ook Duitse en Nederlandse brouwerijen hebben we bezocht. Hieronder een overzicht van onze excursies (voor zover onze door alcohol benevelde breinen er later nog van iets konden herinneren).

 

1992: De Dolle Brouwers

De producten van de Dolle Brouwers zijn tot ver over de landsgrenzen van België beroemd. Denk aan het Oerbier, het Arabier en de Stille Nacht. Onvergetelijk was de rondleiding door moeder Herteleer: "Amai, ik heb tegen de jongens gezegd: jullie drinken zoveel bier, ga het zelf maar brouwen. En dat hebben ze gedaan".

 

1993: Brouwerij De Gouden Boom en De Halve Maan te Brugge


Brugge is een prachtige stad om een weekend door te brengen. Vergeet geen bezoek te brengen aan brouwerij De Gouden Boom, brouwerij De Halve Maan (Straffe Hendrik) en het Gruuthuse Museum. Grote schok tijdens de excursie aan de brouwerij was de grote hoeveelheden suiker die in de opslag gebroederlijk naast de mout stonden te wachten op gebruik.

De Gouden Boom

 

Brouwerij De Halve Maan in Brugge, bekend van Straffe Hendrik, ligt midden in de stad in een sfeervol pand. Bij de brouwerij is een brouwerijmuseum en dit is helaas de enige locatie die onder begeleiding te bezichtigen is. De echte brouwerij komen we niet in. Het museum staat vol met oude apparatuur die vroeger wel door de brouwerij is gebruikt en is zeker de moeite van een bezoek waard. Daar horen we ook dat het geproduceerde wort naar een andere brouwerij wordt getransporteerd om daar te worden vergist. Naast het museum is een sfeervol restaurant, waar wij nog genieten van een Straffe Hendrik.

 

1994: Leuven. Huisbrouwerij Domus

Helaas geen beschrijving van onze avonturen.

 

1995: Gent

Helaas geen beschrijving van onze avonturen.

 

1996: Niet meer bekend

Oei, alcohol maakt meer kapot dan je lief is.

 

1997: Brouwerij La Chouffe te Achouffe en Alfa te Schinnen


Het kabouterbier was al jaren één van de favoriete blonde bieren van de broeders, dus een bezoek aan deze brouwerij kon niet achterwege blijven. De brouwerij ligt diep in de Ardennen verscholen en het landschap alleen al maakt het de moeite waard om de reis te ondernemen. Wij worden aangesloten bij een andere groep en de voorste hal van de brouwerij ingeleid, waar een scholiere een standaardverhaal afdraait over bierbrouwen. Daar nemen de broeders natuurlijk geen genoegen mee, dus wij stellen een aantal indringende vragen. De scholiere valt door de mand en moet bekennen dat zij eigenlijk niets van bierbrouwen af weet en de brouwer is helaas niet aanwezig. De brouwerij krijgen we verder niet te zien; na die ene hal leidt zij ons gezwind naar het winkeltje waar wij geacht worden onze franken uit te geven. In plaats daarvan nemen wij lichtelijk teleurgesteld plaats op het terras en bestellen pannenkoeken (van beslag met bier). Deze maken de teleurstelling meer dan goed. Met een Chouffe erbij voelen wij ons als Goden in België.


Waterbron van Alfa

 

Op de terugweg kwamen we langs brouwerij Alfa en dat grepen we aan om daar spontaan een rondleiding te vragen én te krijgen.

 

1998: Brasserie Du Bocq te Purnode

Brasserie Du Bocq, bekend van onder andere La Gauloise, herinneren wij ons meer door het dorp Purnode dan om de rondleiding. Vooral het dorpscafé is de moeite van het bezoeken waard. Een zeldzame verzameling van bijzondere types en een flipperkast met "werkend lid".




1999: Arcense bierbrouwerij te Arcen

In de Arcener brouwerij brouwt men al jaren de bovengistende Hertog Jan bieren. Gelegen in de uiterwaarden van de Maas en in de omgeving van bossen en heide is deze brouwerij een prima gelegenheid om natuur en (bier)cultuur te combineren. Speciaal voor rondleidingen krijgen we een heroïsche film over de Hertog te zien: zijn veldslagen en zijn liefde voor bier. Erg leuk voor de niet echt in bierbrouwen geïnteresseerde toeristen, maar wij willen meer. Gelukkig volgt nog een rondleiding door de brouwerij, waarna wij ons kunnen laven bij de proeverij op het terras.

Lekbak in de Arcener brouwerij

 

2000: Gent

Via een contact van David, kwamen wij in contact met het KAHO. David wist het zover te krijgen dat wij daar op een vrijdag onder begeleiding (en tegen betaling) zelf een bier mochten brouwen. In de proefhal van het KAHO staat een prachtige proefinstallatie van 200 liter.



Op een mooie novembervrijdag gingen we aan het werk. Schroten, storten… en schoonmaken. De computer en de installatie deden eigenlijk al het werk automatisch. Even het maisch-schema invoeren in de computer, en klaar is Kees. Af en toe een klepje omzetten of een kraan open of dicht draaien en dat was het. Ambachtelijk brouwen is toch leuker. Na het koelen ging het bier het gistingsvat in en toen konden we weer naar huis.


Vijf weken later reden we in een busje naar Gent om het bier te bottelen en mee naar huis te nemen. Het bottelen ging razendsnel: met 2 man flessen vullen en de derde sloeg de kroonkurken erop. In een uur of drie was het werk geklaard. Met een volle bus bier naar huis. Bij de grens knepen we hem nog even, want er werd naar verluid druk gecontroleerd op illegale vuurwerkimporten, maar gelukkig bereikten we Nederland zonder financiële kleerscheuren.

Het gebrouwen bier was een witbier. Fris, zoetig, met duidelijke accenten van de koriander en de sinaasappelschillen. De body had iets steviger gekund en het bier was naar onze smaak iets te zoet, maar toch hebben we ervan genoten. Jammer dat we nooit te weten zijn gekomen welke gist er gebruikt is.

 

2001: Boon en 3 Fonteinen te Beersel. Toegift: Lefebvre

Dit weekend raakten wij geheel in de ban van de geuze. Vroeg in de morgen stonden we aan de poorten van brouwerij Frank Boon te Lembeek voor een rondleiding. Maar er was niemand te bekennen, totdat zoonlief naar buiten kwam om te vragen wat die ‘Ollanders bij het hek deden. De VVV bleek de rondleiding niet te hebben aangemeld. We hoefden niet onverrichterzake terug te keren; na overleg met pa besloot Boon junior ons zelf de brouwerij te laten zien. Zo leidde het kleine Boontje ons door de oude fabriekshallen met de brouwerij en de houten vaten met rijpende Lambic. Sommige van de vaten waren al meer dan honderd jaar oud en zullen het niet lang meer maken. Nieuwe vaten komen uit Frankrijk, waar zij eerst dienst hebben gedaan als wijnvaten. Opvallend was de slechte staat van de fabriekshallen, met lekkende daken en tochtige kozijnen, maar dat zou niet lang meer duren. De brouwerij zou snel worden verbouwd. Later kwam Frank himself zich met de rondleiding bemoeien en kregen we veel wetenswaardigheden te horen over het maken van Lambic en het steken tot Geuze. Van proeven is het helaas niet gekomen.

 

De vaten waarin de lambic ligt te rijpen


In de 3 Fonteinen werden we hartelijk ontvangen door Armand Debelder, die zich geheel heeft gericht op de brouwerij en zich heeft teruggetrokken uit het restaurant. In de kleine brouwerij staat een moderne installatie, waarmee behalve Lambic ook andere bieren worden gebrouwen, zij het met mate. Armand schrikt er niet van terug om moderne technieken te gebruiken om een ambachtelijk bier te maken. De Lambic ligt te rijpen in de kelder en wij mochten verschillende jaargangen proeven. Armand, die merendeels pilsdrinkers op bezoek krijgt die het godenvocht niet zo kunnen waarderen (zuur!!!), glundert breeduit als wij onze lofuitingen over hem uitstorten. In het restaurant van de familie Debelder gebruiken we nog een koninklijke maaltijd, waarbij Armand ons hoogstpersoonlijk een Oude Geuze komt inschenken.

 

Armand Debelder bij zijn koelschip (foto van website De 3 Fonteinen)

 

2002: Brouwerij Van Eecke en Brouwerij De Bie, Watou

We logeerden in het gasthuis naast brouwerij St. Bernardus. Helaas konden we deze brouwerij niet bezoeken, omdat er net een nieuwe vloer werd gestort. In Brouwerij Van Eecke konden we wel terecht. Om vier uur werden wij verwacht bij Brouwerij Van Eecke om te worden aangesloten bij een groep Nederlanders die ook voor een rondleiding zouden komen. Als zij om half 5 nog niet zijn gearriveerd, leidt de brouwer, licht geïrriteerd, alleen ons rond. In de prachtige oude brouwerij wordt behalve Poperings Hommelbier ook onder andere de Kapittel-serie gebrouwen. Opmerkelijk was vooral de 50 jaar oude, gietijzeren platenfilter, waarin het wort na het maischen wordt ontdaan van de kafjes. Omdat dit filter berekend is op een bepaalde hoeveelheid bostel, moet elk bier even dik beslagen worden. Dunnere bieren worden later verdund met water. Het Hommelbier wordt op een speciale manier gedrooghopt: er wordt een thee gezet van hop, die aan het lagerende bier wordt toegevoegd.


Het wortfilter van brouwerij van Eecke

Tijdens een fietstocht komen wij toevallig langs brouwerij De Bie. Deze brouwerij en zijn bieren kenden we niet, dus hevig benieuwd gaan wij het proeflokaal binnen. Alleen de dame achter de bar en haar vriendje zijn aanwezig. Wij nemen plaats op het terras en pakken het riskbord uit. Bij een mooie pot risk maken we kennis met de Hellekapelle, de Zatte Bie en de Kriekedebie. Stuk voor stuk uitstekende bieren. Helaas is de brouwerij gesloten en aan de stofnesten te zien, wordt hij niet meer gebruikt. Later blijkt dat de brouwerij is verhuisd naar Loker.

Risken op het terras bij De Bie

Omdat juist de hopoogst in volle gang was, konden we bij een hopboer zien hoe de hop van het land werd gehaald, van de ranken gestript en volautomatisch gedroogd. Een uitstervend schouwspel, helaas. Dankzij de strenger wordende Europese regelgeving, de verouderde machinerieën en gebrek aan geld, verwacht de boer dat hij ermee zal moeten stoppen, evenals veel collegae.


Een  hopplantage Het verwerken van de hop


En de boer, hij hopte voort...

 

2003: Geen excursie, maar het eerste grote Vier Broeders Feest

 

2004: Düsseldorf, de Altstad

Niet alleen onze zuiderburen, maar ook onze oosterburen weten wat lekker bier brouwen is. Düsseldorf, de mooie en gezellige hoofdstad van Rijnland-Westfalen is de bakermat van de Alt. Er zijn verschillende cafees met brouwerijen die dit biertype brouwen. Daarnaast zijn er enkele grote brouwerijen zonder café die zich toeleggen op dit biertype.

Het is goed eten en drinken in Duitsland

Het weekend begon met een rondleiding in brouwerij Schumacher. Behalve Alt brouwt met hier ook het Latzenbier (een zwaardere versie die men nog enige tijd laat verouderen). De rondleider was heel open over de recepturen. Het bier wordt gebrouwen met 1 soort mout, hallertau hop en hopextract. Tijdens het maischen houdt men het beslag op 59, 65 en 75 graden. De vergisting gebeurt met een bovengist op 20 graden, daarna lagert men 4 weken op 4 graden. Hierdoor heeft het bier een beetje een ondergistend karakter.


Gistend Schumacher Alt


Er wordt 75 minuten gekookt en het bier heeft een beginextract van 11,8 graden Plato. De kleur van het bier is 40 EBC.

Schumacher is een moderne brouwerij met hier en daar nog een historisch tintje. In de brouwerij en bottelarij doet men veel moeite om zo weinig mogelijk zuurstof in het bier te laten, behalve als het wort warm is. Men heeft een open koelschip waar het wort van 100 graden wordt afgekoeld naar 60. Vervolgens stroomt het wort over een koperen koeler waar het wordt afgekoeld naar 20 graden.

In de bottelarij wordt het bier in flessen en fusten afgevuld. De flessen worden eerst gevuld met koolzuurgas, waarna men het bier erin laat lopen. Net voor de doppen erop gaan, spuit men onder hoge druk een beetje water in de flessen, waardoor koolzuurgas uit het bier vrijkomt en het beetje zuurstof dat nog in de hals van de fles zit verdrongen wordt. Direct daarop gaat de dop erop.


De wortkoeler van Schumacher

Behalve voor de rondleiding kwamen we natuurlijk ook om verschillende alts met elkaar te vergelijken en een kijkje te nemen in de overige brouwcafees. In deze brouwcafees kun je niet alleen een prima biertje drinken, maar ook nog eens goed en (naar Nederlandse begrippen) goedkoop eten.

Lageringstanks van Schumacher waar het bier rijpt bij 4 graden.

Alle brouwcafees zitten trouwens altijd vol, op elk uur van de dag. En bijna iedereen drinkt er dan Alt.

We hebben 6 Alts aan een kritische proeftest onderworpen.


Schumacher Alt
Kleur: iets donkerder dan Koninck
Koolzuur: weinig
Geur: zwavelig
Smaak: bitter, moutig, droog, licht fruitig en zwavelig
Nasmaak: bitter

Füchschen Alt
Kleur: Koninck
Koolzuur: weinig
Geur: zwavelig, moutig,
licht fruitig
Smaak: bitter, fruitig, vrij droog, minder bitter dan Schumacher Alt
Nasmaak: bitter

Uerige Alt
Kleur: iets donkerder dan Koninck
Koolzuur: weinig
Geur: licht hoppig, licht
zwavelig
Smaak: bitter, moutig, licht hoppig, vol van body, licht zwavel
Nasmaak: bitter, blijft lang hangen

 

Frankenheimer Alt
Kleur: iets donkerder dan Koninck
Koolzuur: weinig
Geur: licht hoppig
Smaak: moutig, granig, bitterig, vrij weinig body
Nasmaak: bitterig, blijft niet lang hangen

Schlösser Alt
Kleur: Koninck
Koolzuur: weinig
Geur: hoppig, licht bloemig (Saaz hop?)
Smaak: bitter, karamellig, moutig, licht zoet
Nasmaak: bitterig



Schlüssel Alt
Kleur: donkerder dan Koninck
Koolzuur: weinig
Geur: hoppig, licht fruitig
Smaak: hoppig, bitter, fruitig, zoetig, weinig body
Nasmaak: bitterig

Oordeel: Uerige Alt vonden we het lekkerst (lekker moutig, bitter en hoppig, goede body). Ook Schumacher is erg goed.

 

2005: Antwerpen en Mechelen

Dit jaar logeerden we in het Zeemanshuis in Antwerpen, maar konden in deze mooie stad geen rondleiding in een brouwerij regelen. Eigenlijk was ons doel mouterij Dingemans, maar daar mochten we als kleingebruikers niet naar binnen. Gelukkig konden we wel terecht in brouwerij het Anker in Mechelen, bekend van de Gouden Carolus-serie. Op vrijdagavond lieten we ons de bieren goed smaken in biercafees ''t Paters Vaetje en Het Elfde Gebod. Vooral de laatste is erg sfeervol en staat boordevol met kerkbeelden. Hier was het erg sfeervol Hips spelen, de beroemde bierige Risk-variant.

Zaterdagochtend werden we om 12:00 uur verwacht voor een rondleiding bij de brouwerij. De brouwerij was min of meer vervlochten met een brouwerijmuseum, want in de zalen en gangen stonden allerhande oude brouwapparatuur.


Binnenplaats van brouwerij Het Anker

Ons viel op dat de brouwzaal er niet zo schoon en blinkend uitzag als we in brouwerijen doorgaans gewend zijn. De platenfilter lekte nog na, hier en daar lag nog bostel op de vloer en de koperen ketels zagen er dof uit en waren besmeurd met resten wort en bostel. De brouwer was ook niet erg netjes, want er stonden nog wat lege dozen en zakken, waarover later meer.

Luisteren naar de verhalen in de brouwzaal

De rondleider vertelde over de ingrediënten van de bieren: natuurlijk water, mout, hop en gist, maar ook maisgries en geheime kruiden. Twee kruiden noemde hij wel: koriander en sinaasappelschillen. Deze komen echter in veel bieren voor, dus verrast waren we niet. Op de bewuste achtergelaten doos stond een prachtige sticker met de tekst "Echte kamillebloemen". En in de doos lagen zakken Challenger hop en Goldings hop. Lastig, je kruiden en hopsoorten geheim te houden met zoveel slordigheid.

Kranen op de platenfilter

De brouwzaal was verder erg mooi door de drie koperen ketels en het oude platenwortfilter van gietijzer met koperen kranen. Erg fraai was ook het niet meer gebruikte koelschip op het dak van de brouwerij. Van hier kun je de hele stad overzien en aangezien de binnenstad van Mechelen buitengewoon mooi is, is dat geen straf. In het museumdeel stonden nog vele fraaie apparaten, zoals een koeler, bottelapparatuur en een oude bar.


Oude wortkoeler

De rondleider vertelde mooie verhalen over de geschiedenis van de brouwerij en hoe de huidige eigenaar (de vierde generatie) de recepten en de naam van de bieren aanpaste. Elk bier passeerde uitgebreid de revue, en bij elk bier bleek de huidige eigenaar het alcoholpercentage van de bieren verhoogd te hebben. Wat een held!

 

Enkele oude bieren van de brouwerij

Op de binnenplaats van de brouwerij genoten we vervolgens van een uitstekende lunch, vergezeld van het mooie, hoppige pils van de brouwerij. Ook een aantal andere bieren proefden we: de Gouden Carolus Ambrio (voorheen Mechelse Bruine) en later de tripel. In het café waar we ''s avonds zaten was trouwens Anker Bok van de tap te krijgen. Vreemd, omdat de rondleider bij hoog en bij laag beweerde dat de brouwerij geen bokbier brouwt. Ook de website van de brouwerij vermeldt het bokbier.


Hips op locatie

Na de rondleiding hebben we uitgebreid genoten van de stad Mechelen alvorens weer naar Antwerpen te vertrekken.

''s Avonds vertoefden we voornamelijk in café Kulminator. Als je in Antwerpen komt, moet je beslist dit café bezoeken. Op de bierkaart staan 941 bieren. Dit lijkt meer dan het is, omdat elk bier waarvan meerdere jaargangen voorradig zijn een eigen vermelding krijgt. Er zijn bieren te proeven uit 1977, dus als je van oud, verschraald, geoxideerd en muf bier houdt, dan zit je daar gebakken. Gelukkig verkoopt men ook vers bier. Wat dacht je van een Verkrachte Zalm (30% ongezoete kriek met 70% Weizen). Zoals je begrijpt hebben we aldaar enkele prachtige bieren gedronken, waaronder de Westvleteren Groen.

Mechelen kent vele mooie doorkijkjes.

Na de Kulminator togen we naar het Waagstuk, alweer een biercafé dat je niet mag missen. Hier schonk men de Chimay wit van het vat en had men XX Bitter van brouwerij De Ranke. Dit bier lijkt erg op een Amerikaanse Pale Ale en staat stijf van de hop. Het is het bitterste bier van België voor zover ik weet. Voor de liefhebber van hoppige bieren is dit bier een waar genot.

De volgende dag bekeken we nog een wijk van Antwerpen Berchem die vol staat met art-deco en jugendstil panden. Hoewel niet allemaal even goed onderhouden is het kwijlen geblazen voor de liefhebber. Na een laatste lunch en bier bij café Wattman was het tijd om weer huiswaarts te keren.

 

2008: Zythos Bierfestival

Jaarlijks organiseert Zythos een bierfestival (vroeger de 24 uur van het Belgische Bier geheten) en dit jaar lukte het ons eindelijk daar eens heen te gaan. Tientallen brouwerijen waren met hun bieren waren aanwezig, waardoor je in een weekend een mooie doorsnee van de huidige stand van zaken van de Belgische biercultuur tot je kunt nemen. Helaas konden wij alleen de zaterdag aanwezig zijn, maar het was de moeite waard. Enkele heel mooie (en voor ons nieuwe) bieren geproefd.

 

2015: Londen

Een uitgebreid verslag vind je HIER.

 

2016: Brouwerij Kerkom

Een verslag vind je HIER.